ปลา 1 ชนิด พบเฉพาะที่ประเทศไทยเท่านั้น สูญพันธุ์ไปแล้ว เหลือแต่ชื่อในวรรณคดี

ปลาหวีเกศ ปลาโบราณพบเฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น สูญพันธุ์ไปแล้ว เหลือแต่ชื่อในวรรณคดีไทย ปลาหวีเกศ （Siamese schilbeid catfish） เป็นปลาน้ำจืดไม่มีเกล็ดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และระบบนิเวศของไทยเป็นอย่างมาก มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า พลาตีโทรปิอุส สยามเอ็นสิส Platytropius siamensis จัดอยู่ในวงศ์ปลาหวีเกศ （Schilbeidae） โดยมีลักษณะรูปร่างเรียวยาวคล้ายปลาสังกะวาดผสมกับปลาเนื้ออ่อน ขนาดโตเต็มที่ประมาณ 20 เซนติเมตร ลักษณะเด่นที่เป็นที่มาของชื่อคือ มีหนวดยาว 4 คู่ที่มีลักษณะแบนราบคล้ายกับเส้นผมของผู้หญิงที่ผ่านการหวีสางมาอย่างเรียบร้อย ความสวยงามแปลกตานี้ปรากฏอยู่ใน กาพย์เห่เรือ พระนิพนธ์ในเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร（เจ้าฟ้ากุ้ง） บทชมปลา สมัยอยุธยาตอนปลาย ที่พรรณนาเปรียบเทียบความงามของปลากับเส้นผมของนางอันเป็นที่รัก “หวีเกศเพศชื่อปลา คิดสุดาอ่าองค์นาง หวีเกล้าเจ้าสระสาง เส้นเกศสลวยรวยกลิ่นหอม“    ลักษณะทางชีววิทยาและถิ่นที่อยู่อาศัย ปลาชนิดนี้เป็นปลาเฉพาะถิ่นที่พบได้เฉพาะในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาเท่านั้น มักอาศัยอยู่ในลำน้ำสายหลักและจะสืบพันธุ์วางไข่ในพื้นที่น้ำหลากในช่วงฤดูฝน อาหารหลักของปลาหวีเกศคือแมลงน้ำและสัตว์หน้าดินขนาดเล็ก แม้จะมีลักษณะคล้ายกับกลุ่มปลาสวายหรือปลาสังกะวาด แต่หนวดที่แบนเป็นแผ่นคือเอกลักษณ์ที่ทำให้ปลาหวีเกศแตกต่างจากปลาหนังชนิดอื่นอย่างชัดเจน นักอนุกรมวิธานชาวฝรั่งเศสชื่อ Henri Émile Sauvage เป็นผู้ตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์ให้เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2426 ในสมัยรัชกาลที่ 5    วิกฤตการสูญพันธุ์ที่เหลือไว้เพียงซากดอง เป็นเรื่องน่าเสียดายที่ปัจจุบัน ปลาหวีเกศ ถูกเชื่อว่าสูญพันธุ์ไปจากแหล่งน้ำธรรมชาติแล้ว เนื่องจากไม่มีรายงานการค้นพบมานานหลายสิบปี ดังนั้นในปี 2554 สหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ （IUCN） จึงประกาศให้ปลาหวีเกศเป็นสัตว์สูญพันธุ์ ข้อมูลทางชีววิทยาของปลาชนิดนี้จึงมีอยู่น้อยมากนักวิชาการรุ่นหลังไม่สามารถศึกษาจากปลาที่มีชีวิตได้อีกต่อไป หลักฐานชิ้นสุดท้ายที่ยืนยันการมีอยู่ของปลาชนิดนี้คือ ซากปลาที่ถูกดองเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ โดยตัวอย่างสำคัญถูกเก็บได้จากตลาดปากน้ำโพ จังหวัดนครสวรรค์ เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2486 ปัจจุบันถูกเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยากรมประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และสถาบันสมิธโซเนียน    สรุปคุณค่าของปลาหวีเกศในหน้าประวัติศาสตร์ ปลาหวีเกศไม่ได้เป็นเพียงแค่ปลาสายพันธุ์หนึ่งเท่านั้น แต่ยังเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงวรรณคดีเข้ากับธรรมชาติของไทย การหายไปของปลาชนิดนี้เป็นบทเรียนสำคัญเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อไม่ให้สัตว์หายากชนิดอื่นต้องกลายเป็นเพียงชื่อในตำนานเช่นเดียวกัน